Yaz Saati Uygulaması

Yaz Saati Uygulaması

Merhaba, bu yazımda ülkemizde yılan hikayesine dönmüş yaz saati uygulamasını ele alacağım.

Bildiğiniz gibi yaz saati uygulaması gün ışığından azami derecede faydalanmak için kullanılan, saatlerin 1 er saat ileri ve geri alınması ile yapılan bir uygulamadır.

Yaz Saati Uygulamasının Tarihçesi

Ülkemizde ise yaz saati uygulaması 26 Aralık 1925 tarihinde çıkan 697 sayılı “Günün Yirmi Dört Saate Taksimine Dair Kanunu ile yürürlüğe giren (ve sonrasında bir uygulanıp bir yürürlükten kaldırılan) ve martın son pazar günü başlatılıp ekimin son pazar günü bitirilen ve böylece yılın 5 ayında kış saati (UTC+2), 7 ayında ise yaz saati (UTC+3) şeklinde kullanılan bir uygulamadır. 

Hatırlarsınız, 2016 yılı Eylül ayı itibari ile bu uygulama Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından “Yaz saati uygulaması ile güneş ışığından daha fazla istifade edilecektir.” savı ile tekrar yürürlükten kaldırıldı. Dolayısı ile bu yazının yazıldığı tarihte de geçerli olan UTC+3 zaman diliminde kalmış olduk.

Bu uygulama kış aylarının akşam saatlerinde havanın erken kararması gerekçesiyle bir çok kişi tarafından eleştiri konusu haline gelmişti. 

Danıştay, 697 sayılı yasaya göre Bakanlar Kurulunun böyle bir karar vermeye yetkisi olmadığından bahisle 14 Eylül 2017’de bu kararın yürütmesini durdurdu. Daha sonra ise 23 Ekim 2017 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile yaz saati uygulamasının 28 Ekim 2018’e kadar yıl boyunca devamına karar verildi.

Tasarruf

Enerjiden tasarruf etmek için yapılan bu uygulama peki bize ne kazandırdı? 2017 yılının sonlarına doğru İstanbul Teknik Üniversitesi’nin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı’na sunduğu raporda  uygulamanın elektrik tüketimini bir milyon 308 bin megavat/saat azalttığı belirtildi. Bu tasarrufun maddi karşılığı, tek zamanlı tarifeler (tüm gün aynı fiyattan elektrik) için 539 milyon lira, üç zamanlı tarifeler (geceleri daha ucuz elektrik) için ise 802 milyon lira olarak hesaplandı.

Uygulama döneminde elektrik tüketiminde yaz saati uygulamasıyla sağlanan toplam tasarruf 1.3 milyar kilovatsaat olarak hesaplandı. Raporda, kalıcı yaz saati uygulaması sonrasında sabah 06:00 ile 09:00 saatleri arasında elektrik tüketiminde düşük seviyede (maalesef rakamsal bir değer bulamadım) bir artış gözlendiği belirtildi. Ancak günün diğer saatlerindeki tüketimin, sabah oluşan artışı fazlasıyla telafi ettiği, günün tamamında uygulamanın tasarrufla sonuçlandığı tespitine yer verildi. Gün içindeki tüketimin dengelenmesiyle elektrik fiyatlarının en yüksek olduğu akşam saatlerinden kaynaklı fiyat artışının da engellendiği vurgulandı.

Tasarrufun İTÜ tarafı bu şekilde, bakalım Elektrik Mühendisleri Odası bu konuda ne demiş:

“Enerji İşleri Genel Müdürlüğü Aylık Elektrik İstatistikleri Raporu`ndaki elektrik tüketim verilerini esas alan çalışmada, yaz saatinin kalıcı olarak uygulanmaya başlandığı 2016 ve 2017 yılının ilk aylarında gereksiz bir elektrik tüketimi yaratıldığı görülmektedir. Bir önceki yılın aynı ayına göre elektrik tüketim artışları hesaplandığında; 2016 yılının Kasım ayında yüzde 6.66; Aralık ayında yüzde 5.97 elektrik tüketim artışı kaydedildiği belirlenmiştir.”

Birbirinden çelişkili iki farklı görüş var, hangisi gerçeği yansıtıyor tartışmaya açıktır ama benim değinmek istediğim başka konular var.

Öğrenciler

Bu uygulamadan psikolojik olarak en çok öğrenciler etkilendi diyebiliriz. MEB verilerine göre ülkemizde yaklaşık 17 milyon öğrenci var. Hemen hemen bütün okulların sabah 8:00 – 8:30 aralığında açıldığı düşünülürse kış vaktinde bu öğrencilerin daha güneş doğmadan yollarda olacağını öngörebiliriz. 80 milyonluk ülke nüfusunu baz alırsak bu uygulamadan halkın %21’i direkt olarak etkilenmiştir.

Çalışanlar

Aynı şekilde düzenli olarak sabah işe gidenlerde de benzer durum söz konusu. SGK verilerine göre ülkemizde yaklaşık 20 milyon çalışan var.  Dolayısı ile öğrencilere ek olarak nüfusun %20’si daha bu uygulamadan olumsuz etkilendi. 

Bilişim Sektörü

İçinde bulunduğum ve dikkat çekmek istediğim bir diğer konu ise bilişim sektörü. Bu uygulamanın kaldırılması ile ülkemizdeki bilişim çalışanlarını bir telaş aldı, kullanılan sunucular ve sistemlerin tarihlerinde güncelleme yapılması gerekliydi. Maalesef bazı sistemlere bu güncellemeler kolayca uygulanamıyordu. (Ben dahil olmak üzere bu güncellemeleri yapmak için eminim bir çok kişi gece çalışması / hafta sonu çalışması yapmak durumunda kalmıştır). Tabi bu saat farklarının yarattığı karışıklık da cabasıydı. 

Peki Bu Yıl Ne Olacak?

23 Ekim 2017 tarihli Resmi Gazete’de ilan edilen kararnamede, yaz saati uygulamasının 2017 tarihinde de devam edeceği, kış saati uygulamasına 28 Ekim 2018 Pazar tarihinde saat 04.00‘ten itibaren geçileceği belirtilmişti. Yani eski düzene geri döneceğiz gibi gözüküyor. Yine de emin olmayalım, mevcut uygulamaya devam edilmesi kararlaştırılabilir, 1925’ten beri süre geldiği gibi kader kısmet oldu artık bu işler.  

Edit: Kararname yeni bir kararname ile iptal edilmiş, yani yaz saatine devam, aman sabahlar olmasın.

Comments are closed.